VNTB – Bà Trần Thị Nga và câu chuyện tỵ nạn chính trị*

 

 

Hồng Xiêm

 

 

(VNTB) – Câu chuyện của định cư của bà Trần Thị Nga vì thế, về mặt đại cục thì “đau lòng”, còn về cá nhân thì “vui mừng” cũng là có lý do của nó. Và dù thế nào đi nữa, vì bất kỳ lý do gì, buộc phải lưu vong vẫn là một nỗi đau đối với mỗi người đi và mỗi người ở lại.

 

 

Cô Trần Thị Nga, một tù nhân lương tâm, được trả tự do vào ngày 10 tháng 1 năm 2019.

 

Đây là tin vui đối với bà, bởi vì chuyến bay đến Atlantic Georgia là kết quả của một quá trình đấu tranh và vận động lâu dài của các cá nhân và tổ chức trong và ngoài nước.

 

Tuy nhiên, bà Trần Thị Nga xứng đáng có vé tị nạn ở xứ sở hoa.  Vì sự miệt mài và quyết tâm của cô đối với các vấn đề nhân quyền và chủ quyền ở Việt Nam. Bất chấp những khó khăn và thương tích về tinh thần, thể chất mà nhà cầm quyền Hà Nội dành cho bà.

 

Facebooker Thiên Lê cho biết: Chúc mừng chị và các cháu đến miền đất tự do. Chị rất xứng đáng được ở đất nước tự do hơn nhiều kẻ ở Mỹ mà vẫn mơ về một thế giới đại đồng (Globalization) và một xã hội chủ nghĩa (Socialism).

 

Có lẽ lợi ích lớn nhất mà bà Trần Thị Nga được thụ hưởng là bà đã được đoàn tụ với chồng và con, chứ không phải vì sang Mỹ.

 

Khi bà Trần Thị Nga ra đi, điều đó có nghĩa là đất nước thiếu những nhà hoạt động nhân quyền dũng cảm.  Một mặt, như nhà báo Mạc Việt Hồng bày tỏ trong một phản hồi trên Facebook, “mỗi người ra đi, về mặt đại cục, mình đều cảm thấy đau lòng, nhưng về mặt cá nhân thì xin chúc mừng gia đình chị”.

 

Cho đến nay, ngoài số tù nhân lương tâm đã được cấp tị nạn ở nước ngoài, nhiều người Việt Nam đã “tạm lánh” tại Thái Lan.  Đồng thời, chỉ riêng năm 2019, số người bị bắt và bị kết án nặng gấp 10 lần số lượng được thả.

 

Việt Nam là một trong những quốc gia “thù địch” hàng đầu về tự do ngôn luận, báo chí và tự do ngôn luận.  Mặc dù Việt Nam là một bên tham gia nhiều công ước nhân quyền, bao gồm Công ước về quyền dân sự và chính trị.

 

Điều này có thể được giải thích được, căn cứ thực tế là nhận thức về nhân quyền của các nhà lãnh đạo đảng và nguyên thủ quốc gia Việt Nam có phần sai lệch, “khôn lỏi”, hoặc không đầy đủ.

 

  “Tôi đi nước ngoài, người ta cứ hỏi tôi về dân chủ, nhân quyền, bình đẳng giới. Hôm trước đi Mỹ, tôi đề nghị đồng chí Tòng Thị Phóng đi sang họp với bà con Việt kiều. Tôi bảo ‘Đấy, bà con xem, có oai vệ không? Cũng đàng hoàng ngang ngửa ra quốc tế đấy chứ. Vừa nữ, vừa dân tộc. Người ta cứ bảo là mình vi phạm dân chủ, nhân quyền với lại không bình đẳng giới!”.

 

Trong một bài báo đăng trên Thời Bảo, Việt Nam tuyên bố rằng nhân quyền ở Việt Nam là nhân quyền lành tính. Từ quan điểm này, tất cả những người vận động nhân quyền có nội dung đòi hỏi vượt tiêu chuẩn nhân quyền của Việt Nam (bình đẳng giới, bình đẳng dân tộc) sẽ ngay lập tức bị buộc các tội liên quan đến an ninh quốc gia.

 

Trần Thị Nga là một trong những người như vậy, và bà là nằm trong số ít nhất 239 tù nhân lương tâm trong các nhà tù Việt Nam (theo báo cáo của các nhà bảo vệ nhân quyền vào ngày 1 tháng 1 năm 2020) có hành động, quan điểm đòi nhân quyền vượt khuôn khổ mà nhà nước Việt Nam cho phép.

 

Không có số liệu cụ thể về số lượng người hiểu đầy đủ các quyền con người.  Tuy nhiên, nếu sử dụng tạm thời con số 3.000 người biểu tình phản đối Đạo luật tạm thời về đặc khu và Đạo luật an ninh mạng năm 2018, thì con số này có vẻ gây ấn tượng.  Nhưng 3.000 người (ước tính) hiểu đầy đủ các quyền chính trị dân sự, so với 96,2 triệu người dân Việt Nam (thống kê năm 2019), thì đó lại là con số quá nhỏ.

 

Vào ngày 9 tháng 1, trong buổi phát sóng trực tiếp sau khi rời đồn công an Dương Nội, nhà vận động quyền đất đai Trịnh Bá Phương đã có một ý tưởng quan trọng, đó là sự thống nhất.

 

Trên thực tế, cho đến nay, mặc dù cùng tồn tại trong không gian xã hội dân sự, thế nhưng nguyên tắc “thống nhất” vẫn chưa được phản ánh đầy đủ. Các nhà hoạt động, các tổ chức xã hội dân sự vẫn dừng ở mức độ liên lạc và truyền tin dựa trên mạng xã hội Facebook, vẫn tồn tại một thực trạng mạnh ai nấy làm. Tình huống này làm cho sự ràng buộc và thống nhất trở thành một vấn đề. Đối với các cuộc đấu tranh nhân quyền, nó là trở lực làm giảm hiệu quả tranh đấu, và từ bên ngoài nhìn vào, nó khiến áp lực nhân quyền trở nên không đủ lớn.

 

 Do đó, quy trình “10 muỗng vào tù và một giọt thả ra” gắn chặt thực trạng “cá nằm trên thớt” vẫn tồn tại và chưa có dấu hiệu kết thúc.

 

Ngay khi không gian xã hội dân sự chưa có mối liên hệ chặt chẽ và mức độ thống nhất cao, thì rất khó để nâng cao nhận thức của xã hội về quyền công dân.  Trong khi mọi người vẫn không hiểu quyền này, tâm lý chung tôn thờ chủ nghĩa độc đoán vẫn sẽ chiếm ưu thế, được bao bọc bởi nhân quyền lành tính. Khiến số tù nhân đấu tranh cho quyền chính trị – dân sự của công dân sẽ tiếp tục “vào tù”, nhưng Việt Nam vẫn được coi là một quốc gia bảo đảm quyền con người.

 

Câu chuyện của định cư của bà Trần Thị Nga vì thế, về mặt đại cục thì “đau lòng”, còn về cá nhân thì “vui mừng” cũng là có lý do của nó. Và dù thế nào đi nữa, vì bất kỳ lý do gì, buộc phải lưu vong vẫn là một nỗi đau đối với mỗi người đi và mỗi người ở lại.

* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
error: