VNTB – Gia tăng phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam vì có yếu tố Trung Quốc

VNTB – Gia tăng phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam vì có yếu tố Trung Quốc

Overview

Triệu Tử Long

(VNTB) – Trong 9 tháng qua, tổng số vụ việc mới khởi xướng điều tra với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam là 31 vụ, gấp gần 2 lần so với toàn bộ vụ việc khởi xướng năm 2019.

Các thị trường thường xuyên điều tra phòng vệ thương mại (PVTM) với hàng xuất khẩu Việt Nam là Mỹ, EU, Ấn Độ, Canada và Úc, chiếm tỷ lệ 62% các vụ việc bị điều tra. Gần đây các nước ASEAN cũng tích cực điều tra PVTM với Việt Nam, với tỷ lệ đã tăng lên con số 20%.

Trong báo cáo việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội về giám sát chuyên đề và chất vấn trong lĩnh vực công thương vừa gửi đến các đại biểu Quốc hội, Bộ Công thương cho biết Việt Nam đang là quốc gia đứng thứ 4 bị áp dụng các biện pháp PVTM nhiều trên thế giới. Các hàng hóa bị điều tra PVTM là những mặt hàng Việt Nam có lợi thế như nhôm, thép, thủy sản, gỗ dán, vật liệu xây dựng…

Không ít ý kiến cho rằng việc gia tăng PVTM này từ các nước là lẽ đương nhiên, vì ngoài yếu tố chính trị giữa hai quốc gia cùng đeo đuổi theo thể chế cộng sản, thì lâu nay từ con số thật của lợi nhuận xuất khẩu của kinh tế Việt Nam, đã cho thấy các công ty Trung Quốc tiếp tục đặt chuỗi cung ứng tại Việt Nam nhằm lợi dụng để lách xuất xứ hàng hóa, đội lốt hàng Việt để né thuế.

Ông Nguyễn Phương Nam – Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại của Việt Nam cho biết, thời gian qua số lượng các vụ việc điều tra, áp dụng các biện pháp bảo hộ thương mại đối với hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục gia tăng. Tính đến hết tháng 9 năm 2020, đã có 193 vụ việc PVTM do nước ngoài khởi xướng điều tra đối với hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam bao gồm nhiều mặt hàng, gồm cả các mặt hàng xuất khẩu quan trọng như thuỷ sản (tôm, cá tra), sắt thép, nhôm, gỗ…

Đặc biệt, EVFTA đã chính thức có hiệu lực, EU sẽ miễn thuế cho phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Điều này vừa có lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam song cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro về thương mại như gian lận nguồn gốc xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, lẩn tránh thuế.

Theo Cục PVTM, hiện tại, danh sách theo dõi bao gồm 13 mặt hàng được xác định có nguy cơ bị điều tra PVTM, điều tra lẩn tránh thuế, và tất cả đều mang nghi vấn liên quan yếu tố Trung Quốc đã mượn đường Việt Nam để bán phá giá sang Hoa Kỳ:

1. Gỗ dán từ nguyên liệu gỗ cứng (hardwood plywood) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng gỗ dán đang bị đang bị thị trường Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp đối với sản phẩm của Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm mạnh từ 1,1 tỷ USD năm 2016 xuống còn 215,6 triệu USD năm 2019.

Trong cùng giai đoạn, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng nhanh từ 33,4 triệu USD năm 2016 lên 322,2 triệu USD năm 2019. Riêng trong năm 2019, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng 63,7% so với năm 2018.

Tháng 10/2019, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Hoa Kỳ thông báo chính thức điều tra trốn thuế phòng vệ thương mại đối với một số công ty Hoa Kỳ nhập khẩu gỗ dán từ Việt Nam.

Tháng 1/2020, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã tiếp nhận hồ sơ đề nghị khởi xướng điều tra lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại đối với toàn bộ sản phẩm gỗ dán nhập khẩu từ Việt Nam. Tháng 6/2020, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã chính thức khởi xướng điều tra lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại đối với toàn bộ sản phẩm gỗ dán nhập khẩu từ Việt Nam.

2. Đệm mút (mattress) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng đệm mút đang bị thị trường Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm của Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm mạnh từ 436 triệu USD năm 2017 xuống 167 triệu USD năm 2019.

Trong cùng giai đoạn, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ tăng từ 64.000 USD năm 2017 lên tới 166 triệu USD năm 2019. Đặc biệt, kim ngạch tăng nhanh kể từ giữa năm 2019. Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 72,6 triệu USD so với 10 triệu USD cùng kỳ năm 2019.

Tháng 3/2020, một số công ty sản xuất đệm mút của Hoa Kỳ đã nộp hồ sơ đề nghị Bộ Thương mại Hoa Kỳ khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm đệm mút nhập khẩu từ 7 nước, trong đó có Việt Nam.

Hiện tại, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã quyết định khởi xướng điều tra vụ việc.

3. Tủ gỗ (Wooden cabinets and vanities) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng tủ gỗ vừa bị thị trường Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán phá và thuế chống trợ cấp đối với sản phẩm của Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 4 tỷ USD năm 2018 xuống còn 2,5 tỷ USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng mạnh từ 913 triệu USD năm 2018 lên 1,37 tỷ USD năm 2019 (tăng 50%). Xu hướng tăng đặc biệt thấy rõ kể từ tháng 3/2019 khi Hoa Kỳ bắt đầu điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm của Trung Quốc.

Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 432 triệu USD so với 261 triệu USD cùng kỳ năm 2019. Vì vậy, trong thời gian tới, nếu xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục tăng nhanh, nhiều khả năng Hoa Kỳ sẽ khởi xướng một cuộc điều tra mới về phòng vệ thương mại hoặc lẩn tránh thuế đối với mặt hàng tủ gỗ nhập khẩu từ Việt Nam.

4. Đá nhân tạo (quartz surface products) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng này đã bị thị trường Hoa Kỳ áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm của Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Đối với Trung Quốc, sau khi bị áp dụng thuế CBPG và thuế CTC từ tháng 5/2019, kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã giảm mạnh, từ mức trung bình khoảng 58,5 triệu USD/tháng xuống chỉ còn vài trăm ngàn USD mỗi tháng trong quý III và quý IV năm 2019.

Trong năm 2019, nhập khẩu đá nhân tạo của Hoa Kỳ từ Việt Nam tăng gấp 2,5 lần so với năm 2018, từ 46,3 triệu USD lên 118,2 triệu USD. Đặc biệt từ thời điểm tháng 6 năm 2019 sau khi biện pháp CBPG và CTC chính thức được áp dụng với sản phẩm của Trung Quốc, nhập khẩu đá nhân tạo từ Việt Nam đã tăng mạnh.

Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 75 triệu USD so với 12,7 triệu USD cùng kỳ năm 2019. Hoa Kỳ đã điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại đối với Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ mặc dù kim ngạch xuất khẩu của hai đối tác này thấp hơn kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam nên rất có khả năng trong tương lai gần Hoa Kỳ sẽ tiếp tục điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc điều tra lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm đá nhân tạo của Việt Nam.

5. Gạch men (ceramic tile) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ đã chính thức áp dụng thuế CBPG và CTC đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ tháng 4/2020. Sau khi Hoa Kỳ tiến hành điều tra CBPG và CTC đối với mặt hàng gạch men của Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Trung Quốc đã giảm mạnh từ 491 triệu USD năm 2018 xuống còn 293,8 triệu USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng gạch men của Việt Nam sang Hoa Kỳ đang có xu hướng tăng nhanh trong cùng giai đoạn, từ 269 nghìn USD năm 2018 lên tới 2,8 triệu USD năm 2019. Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã đạt 2,5 triệu USD so với 46.000 USD cùng kỳ năm 2019.

Dự báo xuất khẩu gạch men của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tăng nhanh trong giai đoạn tới. Vì vậy, cần tiếp tục theo dõi nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại đối với mặt hàng này.

6. Lốp xe tải và xe khách (Tyres for buses or lorries) xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU.

Cả Hoa Kỳ và EU đều đang áp dụng thuế CBPG và CTC đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc. Hoa Kỳ chính thức áp dụng thuế CBPG và CTC từ tháng 1/2017, EU chính thức áp dụng từ tháng 7/2018. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang thị trường Hoa Kỳ đã giảm từ mức trên 1 tỷ USD/năm xuống còn 362 triệu USD năm 2019; kim ngạch xuất khẩu sang thị trường EU đã giảm từ 618,5 triệu Euro năm 2017 xuống còn 180 triệu Euro năm 2019.

Trước năm 2017, kim ngạch xuất khẩu lốp xe khách và xe tải của Việt Nam sang các thị trường này rất nhỏ (khoảng dưới 300.000 USD/năm). Kể từ năm 2017, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam liên tục tăng nhanh. Kim ngạch xuất khẩu lốp xe khách và xe tải sang thị trường Hoa Kỳ năm 2019 đạt 85,9 triệu USD, sang thị trường EU đạt 69 triệu Euro.

Tháng 6/2020, Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã khởi xướng điều tra CBPG và CTC đối với lốp xe khách và xe tải hạng nhẹ nhập khẩu từ Hàn Quốc, Đài Loan-Trung Quốc, Thái Lan và Việt Nam.

7. Xe đạp điện (Electric bicycles) xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU.

Xe đạp điện của Trung Quốc đang bị thị trường EU áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp và bị thị trường Hoa Kỳ áp thuế 25% theo Mục 301 Luật Thương mại 1974.

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU đã tăng từ 74 triệu Euro năm 2018 lên 87,5 triệu Euro năm 2019. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đã tăng từ 4,5 triệu USD năm 2018 lên 18,6 triệu USD năm 2019.

8. Ống đồng (Seamless refined copper pipe and tube) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng ống đồng của Trung Quốc bị Hoa Kỳ áp thuế chống bán phá giá từ tháng 10/2010. Sau khi Hoa Kỳ áp dụng biện pháp CBPG đối với ống đồng nhập khẩu từ Trung Quốc, kim ngạch nhập khẩu ống đồng của Hoa Kỳ từ Trung Quốc có xu hướng giảm.

Đặc biệt kể từ năm 2015 trở đi, kim ngạch nhập khẩu mỗi năm chỉ còn từ 2 đến 5 triệu USD so với kim ngạch trên 150 triệu USD trước khi biện pháp chống bán phá giá được áp dụng.

Cùng với thời điểm kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc giảm mạnh, kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam tăng nhanh. Kim ngạch nhập khẩu ống đồng của Hoa Kỳ từ Việt Nam đã tăng từ 38 triệu USD năm 2015 lên 146 triệu USD năm 2019. Quý 1 năm 2020, kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam đạt 43,3 triệu USD so với 27,5 triệu USD cùng kỳ năm 2019.

Ngày 30 tháng 6 năm 2020, Bộ Công Thương nhận được thông tin về việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ thông báo nhận đơn yêu cầu điều tra chống bán phá giá đối với ống đồng từ Việt Nam.  Hiện nay, Hoa Kỳ vẫn đang xem xét đơn kiện để quyết định có khởi xướng điều tra vụ việc hay không.

9. Khớp nối bằng thép (Forge steel fittings) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Mặt hàng này đã bị thị trường Hoa Kỳ áp dụng biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm của Trung Quốc, Ý và Đài Loan từ tháng 10/2018. Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 7,7 triệu USD năm 2018 và 6,3 triệu USD năm 2019. Quý I năm 2020, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này của Việt Nam sang Hoa Kỳ không có tăng trưởng đột biến.

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam không lớn và không có tăng trưởng đột biến, tuy nhiên qua công tác giám sát, cơ quan chức năng xác định sản phẩm này có thể có nguy cơ bị điều tra trốn thuế phòng vệ thương mại.

10. Bánh xe thép (Steel wheels) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ đã áp dụng thuế CBPG và CTC đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ tháng 5/2019. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 465 triệu USD năm 2018 xuống còn 310 triệu USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng từ 7,1 triệu USD năm 2018 lên 35,1 triệu USD năm 2019 (tăng gần gấp 4 lần). Kim ngạch bắt đầu tăng nhanh từ tháng 9/2018 sau khi Hoa Kỳ áp thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp tạm thời đối với sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 6,3 triệu USD, giảm nhẹ so với mức 6,6 triệu USD cùng kỳ năm 2019.

11. Thép tiền chế (Fabricated structural steel) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ đã áp dụng thuế CBPG và CTC đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ tháng 9/2019. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 1,2 tỷ USD năm 2018 xuống còn 711 triệu USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng từ 29 triệu USD năm 2018 lên 52,4 triệu USD năm 2019 (tăng 80%). Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 13,6 triệu USD so với 8,5 triệu USD cùng kỳ năm 2019.

12. Vỏ bình ga (Steel propane cylinders) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ đã áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 96 triệu USD năm 2018 xuống còn 71,7 triệu USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng từ 30.000 USD năm 2018 lên 3 triệu USD năm 2019. Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục gia tăng lên 1,7 triệu USD so với 4.200 USD cùng kỳ năm 2019.

13. Ghim đóng thùng (Carton-closing staples) xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ đã áp dụng thuế CBPG đối với sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc. Kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ đã giảm từ 95 triệu USD năm 2018 xuống còn 79 triệu USD năm 2019.

Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã tăng từ 98.000 USD năm 2018 lên 1,9 triệu USD năm 2019. Quý 1 năm 2020, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 2 triệu USD, vượt kim ngạch của cả năm 2019.

Categories: Kinh tế, Tin mới, VNTB

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.