VNTB – Trung Quốc là kẻ thù tồi tệ nhất của chính họ

VNTB – Trung Quốc là kẻ thù tồi tệ nhất của chính họ

Anh Khoa dịch 

 

(VNTB) – Nhiều khả năng rằng sự ngạo mạn sẽ đẩy Bắc Kinh đến chỗ điên rồ

 

Tác giả: Minxin Pei

Ngày 29 tháng 4 năm 2021

Nhim kỳ tng thng ca Joe Biden ch mi được hơn 100 ngày, nhưng ti thi đim này, hy vng v s tan băng gia M và Trung Quc đang nhanh chóng tan biến Washington và Bc Kinh.

V bn cht, chính sách v Trung Quc ca chính quyn Biden không khác máy vi chính sách ca ni các tin nhim. Chính quyn Biden coi Trung Quc là đi th đa chính tr nguy him nht ca M. Không cn phi nói, nhn thc v mi đe da như vy hoàn toàn được đáp li Bc Kinh.

Rt ít nhà lãnh đo Trung Quc ph nhn rng Hoa Kỳ là mi đe da hin hu đi vi Đng Cng sn Trung Quc (ĐCSTQ) cũng như tham vng tr thành cường quc toàn cu ca nước này. Câu hi duy nht là làm thế nào đ đt gii hn dưới cho mi quan h song phương ngày càng thù đch và tránh mt v va chm quân s trc tiếp.

Trong cuc đi đu chiến lược không có hi kết vi M, các nhà lãnh đo Trung Quc chc chn s rút ra nhng bài hc t Chiến tranh Lnh, cũng như nhng các đi tác ca h Washington.

S không mt nhiu thi gian đ c hai bên đt được nhng đánh giá tương t. Trung Quc s được khuyến khích – nhưng không sai – khi thy rng h s hu mt lot các thế mnh mà Liên Xô cũ không có. V mt kinh tế, h thng kinh tế hn hp Trung Quốc hiu qu hơn nhiu so vi nn kinh tế ch huy ca Liên Xô. V trí trung tâm ca Trung Quc trong nn kinh tế toàn cu, va là nhà cung cp hàng hóa ln nht va là th trường nhp khu ln th hai – 2 nghìn t USD vào năm 2020 – khiến M vô cùng khó khăn trong vic thc hin ngăn chn kinh tế toàn din.

Xét v cán cân quyn lc tương đi, bt chp s yếu kém đáng k ca Trung Quc v công ngh trong mt s lĩnh vc quan trng, sc nng ca nước này là không th ph nhn. Tính theo sc mua tương đương, nn kinh tế Trung Quc ln hơn nn kinh tế M. Tính theo đng đô la, kinh tế Trung Quốc hin gn bng 75% ca Hoa Kỳ. Vào thi kỳ đnh cao, nn kinh tế Liên Xô ch bng 50% ca Hoa Kỳ.

Quan trng hơn, vì Trung Quc vn có đng lc tăng trưởng mnh hơn M, nhiu kh năng nn kinh tế ca nước này s tiếp tc phát trin mnh m và vượt qua M, tính theo đng đô la trong vòng mt thp niên. Nếu Liên Xô b phá sn bi mt cuc chy đua vũ trang vượt quá kh năng chi tr vi Hoa Kỳ, thì mt chiến lược tương t đ làm khô máu Trung Quc có th mt nhiu thi gian hơn – nếu có hiu qu – vì Trung Quc có nhiu ngun lc hơn đ tiếp tc cuc chơi.

Các nhà lãnh đo Trung Quc có l cm thy vui mng hơn na bi hoàn cnh đa chính tr thay đi ln t cui nhng năm 1940 đến ngày nay. Vào cui Thế chiến th hai, vic xây dng mt liên minh chng Liên Xô rng rãi ít thách thc hơn vì Matxcơva đt ra mt mi đe da đi vi s tn ti ca các nước láng ging và tích cc thúc đy ch nghĩa cng sn trên toàn thế gii. Ngày nay, mi đe da do Trung Quc gây ra còn mơ h.

Chc chn, nhiu quc gia dân ch lo ngi sâu sc v s phát trin ca mt qun th đc tài, nhưng các quc gia đang phát trin dường như cũng chào đón mt đi th cnh tranh vi v thế bá ch ca Hoa Kỳ. Trong khi Trung Quc gây ra mi đe da an ninh ngay lp tc đi vi mt s nước láng ging, đc bit là Nht Bn, n Đ và Đài Loan – mà Bc Kinh coi là mt phn lãnh th ca mình – thì các quc gia ln khác không nhìn nhn Trung Quc như vy. Tht vy, mt s trong nhng nước này thm chí có th coi cuc thp t chinh đa chính tr mi ca Washington chng li Trung Quc chng qua là mt n lc nhm duy trì v thế bá ch ca nước này, và do đó s min cưỡng đng v bt c phía nào.

Nhng yếu t nghiêm trng này s gây khó khăn hơn nhiu cho Hoa Kỳ trong vic s dng v kch Chiến tranh Lnh cũ đ kim chế Trung Quc. Tr trêu thay, nhng hoàn cnh thun li như vy có th mang li cho Bc Kinh cm giác cường điu v sc mnh, vi nhng hu qu tai hi có th xy ra. Đc bit, nim tin ca Bc Kinh rng ít quc gia có đ kh năng tách khi nn kinh tế Trung Quc có th khuyến khích các hành đng gây hn khiến các bên trung lp rơi vào vòng tay ca M.

Ví d, hành đng gây hn gn đây nht ca Trung Quc Bin Đông – tp trung các tàu đánh cá xung quanh mt bãi đá ngm mà Philippines tuyên b ch quyn – đã khiến Manila tc gin và nếu hành vi hung hăng ca Trung Quc tiếp tc, có th s to ra mt sơ h chiến lược cho M. Vic Hi quân Hoa Kỳ quay tr li Vnh Subic s là mt s thay đi ln và là mt tht bi do chính Trung Quc gây ra.

Tương t, quan đim cng rn ca Trung Quc đi vi nhân quyn đã khiến v thế trung lp chiến lược ca EU ngày càng tr nên không th duy trì. Tháng trước, Brussels đã trng pht mt s ít quan chc Trung Quc vì đàn áp người Duy Ngô Nhĩ Tân Cương. Thay vì phn ng va phi, Bc Kinh áp đt các bin pháp đáp tr khiến hip ước đu tư được đánh giá cao ca Trung Quc vi EU gp nguy him.

S t tin thái quá thm chí có th hy hoi nhng ci cách rt cn thiết đại lục. Trên giy t, Bc Kinh va đưa ra mt kế hoch chi tiết – kế hoch 5 năm mi – đ đnh hướng li nn kinh tế và đt được kh năng t cung cp công ngh. Nhưng thành công còn lâu mi được đm bo.

Nhng ci cách mnh m, đc bit là nhng ci cách đòi hi gim bt vai trò ca các doanh nghip nhà nước và huy đng khu vc tư nhân – vn đòi hi phi gim bt s kim soát ca Đng – s thách thc nim tin ct lõi ca Ch tch Tp Cn Bình vào ch nghĩa tư bn nhà nước và quyn ti cao ca Đng. Nếu Tập Cận Bình cm thy rng Trung Quc đ mnh đ không cn tiến hành nhng ci cách như vy, chúng s khó xy ra. Hu qu là Trung Quc có th rơi vào tình trng trì tr, ging như Liên Xô bt đu t gia nhng năm 1970.

Kh năng s ngo mn s khiến Bc Kinh phm mt lot sai lm chiến lược không ch là có thc, mà là rt cao. Môi trường ra quyết đnh với s tp trung quyn lc quá mc cũng như thiếu thông tin bt đng và trái ngược, là mnh đt màu m cho nhng suy nghĩ vin vông và nhng gi đnh sai lm.

*Minxin Pei là giáo sư khoa chính ph ti Claremont McKenna College và là thành viên cao cp không thường trc ti Qu Marshall Đc ca Hoa Kỳ.

Nguồn: Nikkei Asia Review


CATEGORIES
TAGS
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)