VNTB – Trung Quốc nhìn nhận thế giới qua cuộc chiến ở Ukraine ra sao

VNTB  – Trung Quốc nhìn nhận thế giới qua cuộc chiến ở Ukraine ra sao

Khánh An dịch

 

(VNTB) – Trung Quốc luôn ước mơ thiết lập một trật tự thế giới tự do thay thế trật tự thế giới tự do phương Tây.

 

Ngày 19 tháng 3 năm 2022

Mi ngày li mang đến ni kinh hoàng mi cho Ukraine, nơi tiếng pháo ca Nga vang di như sấm khp các thành ph và th trn. Kharkiv nm trong đng đ nát sau hai tun chu pháo kích. Mariupol trên b bin đã b phá hy.

Còn quá sm đ biết liu có bên nào s chiến thng trong cuc giao tranh này. Tuy nhiên, phía bên kia hành tinh, siêu cường mi ni ca thế gii đang cân nhc các la chn ca mình. Mt s người cho rng Trung Quc s xây dng tình bn “không gii hn” được thiết lp t trước chiến tranh vi Nga đ to ra mt trc chuyên quyn. Nhng người khác phn bác rng M có th khiến Trung Quc đon tuyt vi Nga vì xu hổ để rồi cô lp Vladimir Putin. Phân tích ca chúng tôi cho thy rng c hai trường hp đu khó có kh năng xy ra. Mi quan h sâu sc hơn vi Nga s được dn dt bi li ích quc gia, khi Trung Quc khai thác cuc chiến Ukraine đ đy nhanh điu mà h coi là s suy thoái không th tránh khi ca M. Trng tâm ca Trung Quốc luôn là ước mơ thiết lp mt trt t thế gii t do thay thế trật tự thế giới tự do phương Tây.

C Tp Cn Bình và Putin đu mun chia thế gii thành nhng vùng chịu nh hưởng của mt s nước ln thng tr. Trung Quc s điu hành Đông Á, Nga s có quyn ph quyết đi vi an ninh châu Âu và M s buc phi tr v nhà. Trt t thay thế này s không đ cao các giá tr ph quát hoc nhân quyn, th mà Tp Cận Bình và Putin coi là th thut của phươn Tây nhằm lật đổ chế độ của họ. H dường như cho rng nhng ý tưởng như vy s sm tr thành di tích ca mt h thng t do phân bit chng tc và không n đnh sẽ được thay thế bằng h thng phân cp trong đó mi quc gia biết v trí ca mình trong cân bng quyn lc tng th.

Do đó, Tập Cận Bình mun cuc xâm lược ca Nga phơi bày s bt lc ca phương Tây. Nếu các lnh trng pht đi vi h thng tài chính và ngành công ngh cao ca Nga không thành công, Trung Quc s chẳng phi lo s trước nhng loi vũ khí như vy. Nếu Putin mt quyn vì tính toán sai lm Ukraine có th khiến Trung Quc b sc. Tp Cận Bình sẽ bị mất mặt vì được cho là đã tính toán sai lm khi trở thành đng minh vi Putin – mt điều bt li khi Tập Cận Bình muốn tiếp tục lãnh đạo nhim Đảng Cộng sản kỳ th ba, vi phm các quy tc gn đây.

Tuy nhiên, bt chp tt c nhng điu đó, h tr ca Trung Quc có gii hn. Th trường Nga nh. Các ngân hàng và công ty Trung Quc không mun mt đi hot đng kinh doanh có giá tr hơn nơi khác khi vi phm các lnh trng pht. Mt nước Nga yếu t phù hp vi Trung Quc vì nước này s phi mm mng. Putin có nhiu kh năng s cho phép Tập Cận Bình tiếp cn các cng phía bc Nga, đáp ng li ích ngày càng tăng ca Trung Quc, chng hn như Trung Á, và cung cp cho Trung Quốc du khí giá rẻ cùng công ngh quân s nhy cm như các thiết kế vũ khí ht nhân tiên tiến.

Hơn na, Tp Cận Bình dường như tin rng Putin không cn phi giành được chiến thng rõ ràng đ Trung Quc vượt lên trước: Tn ti là đ. Quan chc Trung Quc t tin nói vi các nhà ngoi giao nước ngoài rng s thng nht ca phương Tây đi vi Nga s tan v khi chiến tranh kéo dài và chi phí ca các c tri phương Tây tăng lên. Trung Quc đang c gng ly gián châu Âu và M, tuyên b rng Hoa Kỳ đang tăng cường quyền lực trong khi khiến châu Âu chp nhn chi phí năng lượng cao, quân đi ln hơn và gánh nng tiếp nhn hơn 3 triu người t nn Ukraine.

Cách tiếp cn ca Trung Quc đi vi cuc chiến Nga-Ukraine được to ra t nim tin ca Tập Cận Bình rng cuc đi cnh tranh trong thế k 21 s din ra gia Trung Quc và M — mt cuc chiến mà Tập Cận Bình thích gi ý rng Trung Quc sinh ra để thng. Đi vi Trung Quc, nhng gì xy ra các thành ph Ukraine b pháo kích tàn phá là mt cuc chm trán nh trong cuc cnh tranh này. Do đó, thành công ca phương Tây trong vic đi phó vi Putin s giúp xác đnh quan đim ca Trung Quc v thế gii — và họ phi đi phó vi Tập Cận Bình sau này ra sao.

Nhim v đu tiên ca NATO với các d đoán ca Trung Quc là gn bó vi nhau. Khi chiến tranh kéo dài t vài tun chuyn sang hàng tháng, tình hình có th tr nên khó khăn. Hãy tưởng tượng rng cuc giao tranh Ukraine tr thành mt mô hình chiến tranh đô th nghit ngã mà không phân thắng bại. Các cuc đàm phán hòa bình có th dn đến ngng bn b ngưng trệ. Gi s rmùa đông đến gn và giá năng lượng vn mc cao. Hành đng ca Ukraine ngay t đu cuc chiến đã giành được s ng h ca người dân khp châu Âu, điu này khiến các chính ph tr nên cng rn hơn. Có th đã đến lúc các lãnh đo chính tr s phi tìm thy giải pháp trong chính h.

Ý chí có th được liên kết vi ci cách. Để bo v nn dân ch, các nước phương Tây cn cng c nó. Đc đã quyết đnh đi phó vi Nga bng cách đi đu ch không phi giao dch vi nước này. Liên minh châu Âu s cn phi kim soát nhng quc gia đng tình vi Nga như Ý và Hungary. Lc lượng vin chinh chung do Anh dn đu, mt nhóm gm mười quc gia Bc Âu, đang phát trin thành lc lượng phn ng nhanh trước s xâm lược ca Nga. châu Á, M có th làm vic vi các đng minh đ ci thin kh năng phòng th và lên kế hoch cho các trường hp d phòng, trong đó nhiu vn đ s liên quan đến Trung Quc. Hành đng gây chn đng Nga s không gây ngc nhiên cho Trung Quc nếu nước này xâm lược Đài Loan.

Và phương Tây cn khai thác s khác bit ln gia Trung Quc và Nga. Ba thp k trước, kinh tế hai nước có cùng quy mô; bây gi Trung Quc ln hơn Nga mười ln. Bt chp tt c s tht vng ca Tp Cận Bình, Trung Quc đã phát trin mnh m, trong khi Nga ch làm suy yếu trt t thế gii hin ti. Rõ ràng, Tp Cận Bình mun sa đi các quy tc đ phc v li ích ca chính mình tt hơn, nhưng Tp Cận Bình không ging như Putin. Ngoài đe da gây ri và vũ lc , Putin không có cách nào khác đ khng đnh nh hưởng ca Nga. Nước Nga dưới thi Putin là mt quc gia đáng lo ngi. Vi mi quan h kinh tế vi M và châu Âu, Trung Quc có vai trò n đnh.

Thượng Hải trên sông Dnepr

Thay vì đy Trung Quc “ra ngoài các quc gia thân cận, nuôi dưỡng nhng ảo tượng, p thù hn và đe da các nước láng ging” – như Richard Nixon đã viết nhiu năm trước chuyến đi ni tiếng ca ông ti Bc Kinh cách đây 50 năm – M và các đng minh nên chng t rng h nhìn nhận siêu cường đang tri dy này theo cách khác. Mc đích là thuyết phc Tập Cận Bình rng phương Tây và Trung Quc có th phát trin khi đng thuận và chp nhn khác bit khi có thể. Điu đó đòi hi phi tìm ra đâu là lĩnh vc hp tác có li cho đôi bên và đâu là đe da an ninh quc gia.

Liu Trung Quc có th bt đu làm như vậy bng cách giúp kết thúc nhanh chóng cuc chiến Ukraine? Khó có chuyện cấm Nga s dng vũ khí hóa hc hoc ht nhân vì Trung Quc coi Nga là mt đi tác trong vic phá b trt t thế gii t do. Thuyết phc ngoi giao s nh hưởng ít hơn đến các tính toán ca Trung Quc so vi quyết tâm ca phương Tây trong vic buc Putin phi tr giá cho ti ác ca mình.

Nguồn: The Economist – The war in Ukraine will determine how China sees the world


 

CATEGORIES
TAGS
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)