VNTB – Virus có dễ thoát khỏi phòng thí nghiệm không?

VNTB  – Virus có dễ thoát khỏi phòng thí nghiệm không?

Anh Khoa dịch

 

(VNTB) – Những vụ rò rỉ phòng thí nghiệm được ghi nhận ở Mỹ, Nga và Trung Quốc tiết lộ về những gì có thể đã xảy ra với Covid-19

 

Tác giả: Alina Chan và Matt Ridley

 

Ngày 11 tháng 11 năm 2021

Vào tháng 11 năm 2019, ngay trước khi Covid-19 được phát hin Vũ Hán, mt dch khác đang bùng phát mt khu vc khác ở Trung Quc. Ti Lan Châu, th ph ca tnh Cam Túc vùng tây bc, mt v rò r ti mt công ty sn xut vc xin đã khiến hơn 10.000 người b nhim brucellosis, mt căn bnh do vi khun gây ra các triu chng như đau đu, đau cơ, st và mt mi. Nếu không được điu tr, bnh có th chuyn sang mãn tính và chuyn thành viêm khp, st tái phát và sưng tim, gan, lá lách hoc các cơ quan sinh sn.

Nhà máy sn xut vc xin này b đóng ca ngay và bị rút giy phép sn xut. Cui cùng nhà máy bị tháo d vào tháng 10 năm 2020. Vào tháng đó, cơ quan lp pháp Trung Quc thông qua lut phòng nga và ng phó vi ri ro an toàn sinh hc.

Nhng tai nn trong phòng thí nghim như vy hiếm khi xy ra. Tuy vy, vi s lượng rt ln các cơ s x lý mm bnh trên khp thế gii có nghĩa là có tai nạn tương tự xy ra, dù không phi lúc nào cũng được phát hin hoc báo cáo. Mt cuc điu tra năm 2021 ca T USA Today cho thy t năm 2006 đến 2013, các phòng thí nghim Hoa Kỳ đã thông báo cho các cơ quan qun lý liên bang v khong 1.500 s c phơi nhim hoc rò r, trm cp hoc mt các mm bnh nguy him. Trong s này, 800 trường hp có nhân viên được điu tr hoc kim tra y tế, và 15 người b nhim mm bnh trong phòng thí nghim.

Mt trong nhng tai nn trong phòng thí nghim ti t nht được ghi nhn xy ra Liên Xô vào tháng 4 năm 1979. Anthrax, vi khun gây bnh than, đã rò r khi phòng thí nghim chiến tranh sinh hc thành ph Sverdlovsk (nay là Ekaterinburg), khiến ít nht 64 người chết. Trong 13 năm, chính phủ Xô Viết ph nhn vi khun Anthrax là nguyên nhân khiến 64 nạn nhân thiệt mạng, xóa b h sơ bnh án và tuyên b rng nguyên nhân gây ra s c này là tht b nhim đc. Câu chuyn ba đt ni đình đám này thm chí còn tn ti sau mt cuc điu tra quc tế chính thc vào năm 1986.

Nhiu năm sau, Tiến sĩ Kanatjan Alibekov, cu phó giám đc th nht ca Biopreparat, b phn dân s ca chương trình vũ khí sinh hc ca Liên Xô, nói vi lot phim truyn hình Frontline rng mt công nhân ti cơ s Ekaterinburg đã tháo b lc ra khi h thng x mà không thay thế bộ lọc mới. Người này ghi chú lại cho ca sau, ca này không đ ý đến bản ghi chú này và bt máy. May mn thay, gió không thi các bào t bnh than v phía trung tâm thành ph, nếu không thì có th khiến hàng trăm nghìn người chết.

Khi nói đến ngun gc ca Covid-19, tin l có liên quan nht là mt trường hp năm 2004 liên quan đến mt phòng thí nghim ti Vin Vi Trùng Hc Trung Quc Bc Kinh, mt phn ca cơ quan qun lý dch bnh Trung Quc. Phòng thí nghim này đang tiến hành nghiên cu v vi rút SARS sau đt bùng phát năm 2003 giết chết hơn 8.000 người châu Á và nhng nơi khác. Mt sinh viên mi tt nghip 26 tui, được biết đến trong h sơ là cô Song, tr v quê nhà tnh An Huy vào ngày 23 tháng 3 sau khi làm vic trong phòng thí nghim trong hai tun và có các triu chng SARS vào ngày 25 tháng 3. Sau đó, cô đi tàu tr li Bc Kinh và đến khám mt bnh vin, nơi cô được chn đoán mc bnh viêm phi do virus. Đáng thương thay, m ca cô Song cũng xut hin các triu chng này và qua đi vào ngày 19 tháng 4.

Tht khó gii thích ti sao cô Song, mc dù có các triu chng ging SARS sau khi tiến hành các thí nghim SARS, li không kp thi cách ly bn thân và báo đng. Ngay c sau khi cô nhp vin, ít nht là công khai, người ta không biết rng cô Song đã b nhim vi rút SARS. Đt bùng phát ch được B Y tế Trung Quc phát hin và báo cáo vào ngày 22/4, sau khi mt y tá chăm sóc cho bà Song bnh vin Bc Kinh b nghi ng mc bnh SARS. Các bin pháp theo dõi liên lc đã xác đnh được 171 người tiếp xúc, 5 người trong s h đã lên cơn st, bao gm m, cha và dì ca y tá và mt bnh nhân khác.

Sau đó, người ta cho rng có th đã có nhng ca nhim vi rút SARS khác liên quan đến phòng thí nghim Bc Kinh này vào mùa xuân năm 2004. Có bn trường hp dường như riêng bit, cho thy rng vi rút SARS đã b rò r t cùng mt phòng thí nghim bn ln khác nhau. Tuy nhiên, không mt tai nn c th nào trong phòng thí nghim có th được xác đnh xy ra đu tiên. Như nhng s c này cho thy, vi rút có th rò r t các phòng thí nghim mà không liên quan đến mt s c ln đến mc được ghi nhn và không ai phát hin ra cho đến khi các ca bnh nghiêm trng được chn đoán sau đó.

Vic liên kết nhng trường hp nhim SARS này vi các phòng thí nghim rt d hiu vì mt lý do đơn gin: Vào đu năm 2004, dch bnh đã lng xung và không có vi rút SARS trong công đồng Bc Kinh hay bt kỳ nơi nào khác. Nếu SARS có trong cng đng, nhng rò r này có th đã được quy sai cho s lây nhim cng đng ca dch bnh phát sinh t t nhiên.

Vic xác đnh chính xác ngun gc thm chí còn khó hơn trong trường hp ca Covid-19, bi vì vi-rút SARS-CoV-2 là mt trong nhng vi-rút khó phát hin nht mà các chuyên gia y tế công cng đã gp phi. Thi gian bnh dài lên đến hai tun; có th lây lan bi từ nhng người không có triu chng hoc tin triu chng; có th dn đến vô s các triu chng ngu nhiên ging vi nhng căn bnh khác, t d ng đến cm cúm; và phần lớn không trở nặng, cho phép đại đa số nhng người b nhim vn tiếp tc cuc sng hàng ngày, đôi khi thm chí họ còn không biết rng đã b nhim bnh.

Điu này đt ra mt câu hi đáng lo ngi. Nếu mt nhà nghiên cu tr làm vic vi vi rút SARS-CoV-2 sng vào năm 2019, hoc thm chí vi các mu b nhim chéo hoc được bt hot không đúng cách và b nhim vi rút mà không biết, thì bao nhiêu thi gian đã trôi qua, người này có th đã đi bao nhiều chuyến tàu hoặc chuyến bay, và bao nhiêu người đã tiếp xúc vi vi rút trước khi mt ca bnh nng được chn đoán và truy tìm tiếp xúc? Mt đt bùng phát như vy có th không b phát hin trong vài tun hoc vài tháng, dưới v bc ca mùa cúm thông thường, trước khi trường hp bệnh nặng đu tiên có th được công nhn là mt mm bnh mi.

Vào tháng 1 năm 2021, B Ngoi giao Hoa Kỳ thông báo rng h có bng chng cho thy các nhân viên phòng thí nghim Vũ Hán là mt trong nhng trường hp nhim Covid-19 đu tiên, “vi các triu chng như c Covid-19 và bnh cúm mùa”, nhưng không cho biết thêm chi tiết. Vào tháng 5 năm 2021, T The Wall Street Journal đưa tin v mt báo cáo tình báo chưa được tiết l trước đây ca Hoa Kỳ nêu chi tiết v vic ba nhà nghiên cu t Vin Vi rút hc Vũ Hán đã b bnh đến mc vào tháng 11 năm 2019 mà h đã phi vào bnh vin.

Nếu không có thêm thông tin, tht khó đ biết liu đây có phi ch là nhng trường hp cúm hay không. Nhưng ba nhân viên phòng thí nghim b bnh đến mc phi đến bnh vin trong cùng mt tun có v không bình thường, và do hu hết nhng người tr tui thường có các triu chng nh ca Covid-19, có th có hơn ba người b nhim vi rút này không b bnh này.

Chúng ta cũng biết rng trong thi kỳ đu ca đi dch, mt nhà khoa hc cp cao ti mt vin nghiên cu Bc Kinh đã b nhim SARS-CoV-2 khi đang làm vic trong phòng thí nghim này. Điu này đã được t chc nghiên cu điu tra phi li nhun U.S. Right to Know tiết lộ, t chc này đã nhn được email gia các nhà virus hc ti các t chc ca M bng cách yêu cu cung cp thông tin theo đo lut T do Thông tin. Mt email đ ngày 14 tháng 2 năm 2020 có ni dung: “Tôi thc s rt lo lng v kh năng lây nhim SARS-2 cho nhng người trong phòng thí nghim. Nó d lây lan hơn SARS-1… Làm thế nào đ qun lý nhng th như vy là rt phc tp. Không ch PPE, mà là toàn b thiết kế và logic.”

Trước khi nhng email này được tiết l, không có báo cáo công khai nào v ca nhim SARS-CoV-2 ti phòng thí nghim Bc Kinh. K t khi bt đu đi dch Covid-19, nhiu phòng thí nghim đã x lý các mu vi rút SARS-CoV-2, bt hot hoc sng, trên khp thế gii. Mt s vi rút có th đã b rò r thông qua các v tai nn, lây nhim cho các nhân viên phòng thí nghim. Nếu vy, không ai có th biết chc rng đây là nhng bnh nhim trùng trong phòng thí nghim ch không phi là s lây truyn vi rút ti mt quán cà phê hoc trên tàu đin ngm.

Bài lun này được chuyn th t cun sách mi ca Tiến sĩ Chan và ông Ridley, “Viral: Tìm kiếm ngun gc ca Covid-19,” s được HarperCollins xut bn vào ngày 16 tháng 11 (cũng ging như The Wall Street Journal, là thuc s hu ca News Corp).

Nguồn: WSJ


 

CATEGORIES
TAGS
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Việt Nam Thời Báo
error: