VNTB – Việt Nam có nên chấp nhận tình trạng cường quốc bậc trung?

VNTB – Việt Nam có nên chấp nhận tình trạng cường quốc bậc trung?

Overview

Khánh An dịch

 

(VNTB) – Cường quc bc trung nghĩa là gì? Và Vit Nam đã được như vy chưa?

 

Huỳnh Tâm Sang

Ngày 01 tháng 01 năm 2021

Các hc gi đang kêu gi Vit Nam coi mình là mt cường quc tm trung và hành x như vy đ phù hp vi vai trò ngày càng tăng ca mình trong khu vc. Nhưng Vit Nam đã là mt cường quc bc trung chưa hay mi ch đang trên đường tiến đến mt v trí như vy?

Mc dù vn còn nhiu quan đim v vic xác đnh các đc đim đin hình mà mt quc gia bc trung nên có, tôi khuyên bn nên xem xét khái nim quyn lc tm trung ca Cooper, vi các cách tiếp cn theo v trí, đa lý, quy chun và hành vi. Mt kho sát toàn din v sc mnh chun mc và thc dng ca Vit Nam s cung cp câu tr li quan trng cho tình trng hin ti ca quc gia này.

Vit Nam đáp ng được đc đim nm trong khong các đc tính ca các nước ln đã và đang phát trin. Vi hơn 97 triu dân, Vit Nam đng th 15 trong tng s 251 quc gia và vùng lãnh th tính theo dân s. Dân s tr và sôi đng – ch yếu sng các đô th nhn nhp như Thành ph H Chí Minh, Hà Ni và thành ph bin min Trung, Đà Nng – đã th hin s ni lên ca Vit Nam như mt “mô hình tăng trưởng hàng đu tiếp theo” vi tâm lý khao khát s thành công.

Kh năng phc hi kinh tế ca Vit Nam, vi mc tăng trưởng GDP thc tế là 7 phn trăm vào năm 2019, đã đóng góp vào “s hi nhp sâu rng vi nn kinh tế toàn cu”. Thông qua t do hóa thương mi, ci cách trong nước và đu tư công ln, Vit Nam đã tr thành mt trong năm nước tăng trưởng t do kinh tế hàng đu khu vc châu Á – Thái Bình Dương, đng th 21 trong s 42 quc gia trong khu vc.

S tri dy kinh tế ca nước này vi tư cách là nn kinh tế k thut s phát trin nhanh nht Châu Á – Thái Bình Dương đã khiến quc gia này tr thành mt trung tâm sn xut thay thế hàng đu Châu Á. Theo Ch s Sc mnh Châu Á ca Vin Lowy năm 2020, Vit Nam đng th 12 trong s 26 quc gia trong khu vc v sc mnh toàn din và th 11 v kh năng quân s. Việt Nam được ca ngi là “mt cường quc bc trung châu Á.”

Cách tiếp cn đa lý đưa ra đánh giá chiến lược và dài hn v tình trng đa chính tr ca Vit Nam. Bên cnh vic đng cnh gã khng l phương Bc Trung Quc, Vit Nam còn nm trung tâm ca Đông Nam Á, hướng ra Bin Đông vi đường b bin dài hơn 3.260 km và được các nước trong khu vc bao bc. Vit Nam chiếm v trí chiến lược quan trng, có vai trò cu ni cho các nước Đông Nam Á lc đa và hàng hi.

Không ging như mi quan h căng thng kéo dài gia Trung Quc và Đài Loan và quan h liên Triu đy biến đng, sau khi thng nht năm 1975, Vit Nam đã khá thành công trong vic cân bng gia Hoa Kỳ và Trung Quc trong khi tìm kiếm mi quan h cht ch hơn vi các nước cùng đường li.

S xut hin ca khu vc n Đ Dương – Thái Bình Dương mang li nhiu cơ hi hơn cho Vit Nam vì v trí chiến lược ca khu vc này to điu kin thun li cho li ích ca các cường quc trong khu vc, như Nht Bn, Hàn Quc, n Đ và Australia, nhng nước đang n lc tăng cường gn kết vi ASEAN. Gi đây, Vit Nam dường như đang tìm kiếm mt đim cân bng thun li trong bi cnh cnh tranh gia các cường quc trong khu vc và nhng bt n chính tr.

Din ngôn ngoi giao ca Vit Nam đã th hin cam kết có đo đc và đáng tin cy đi vi hp tác kinh tế và an ninh khu vc. Việt Nam đã thiết lp mng lưới 30 đi tác chiến lược và toàn din, nhm tăng cường quan h và gn bó sâu sc hơn vi các đi tác thông qua các khuôn kh phù hp. Hà Nội đã thành công trong vic hi nhp kinh tế khi tham gia Hip đnh Đi tác Toàn din và Tiến b xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), th hin s ch đng tham gia và cam kết mnh m đi vi hi nhp thương mi t do khu vc.

Sách trng Quc phòng năm 2019 ca Vit Nam th hin ch trương hiu biết ln nhau và tin cy chiến lược vi các nước trên toàn cu, nhn mnh nguyên tc “Bn không”, tc là không liên minh quân s, không liên kết vi nước này đ chng li nước khác, không có căn c quân s nước ngoài nhm chng li các nước th ba, không s dng vũ lc hoc đe da s dng vũ lc trong quan h quc tế.

V vn đ Bin Đông, Vit Nam nhn mnh tôn trng các chun mc, nguyên tc phù hp vi lut pháp quc tế và các cơ chế gii quyết tranh chp thông qua đi thoi và các bin pháp hòa bình. Vào tháng 10 năm 2020, Vit Nam tiếp tc khng đnh s hoan nghênh lp trường ca các quc gia v Bin Đông vi thin chí và tinh thn trách nhim đi vi Công ước Liên hp quc v Lut Bin năm 1982.

Mt cách tiếp cn hành vi cho thy Vit Nam đã n lc và theo đui ch nghĩa đa phương trong vic gii quyết các vn đ khu vc và toàn cu, tương đương vi vic áp dng “vic thc hành tư cách công dân quc tế tt” như kim ch nam cho hot đng ngoi giao ca mình. Ti Đi hi Đng ln th IX năm 2001, Vit Nam chính thc áp dng phương châm đa dng hóa, đa phương hóa quan h đi ngoi, hướng ti tr thành bn, đi tác tin cy vi các quc gia trong cng đng thế gii.

H sơ khu vc ca Vit Nam đã được nâng lên nh nhng đóng góp đáng k cho hòa bình khu vc, như đóng vai trò ch đng trong vic t chc hi ngh thượng đnh Trump-Kim ln th hai vào tháng 2 năm 2019 và tn dng vai trò ch tch ASEAN vào năm 2020 đ thúc đy vai trò trung tâm ca ASEAN trong bi cnh đi dch COVID-19 mang s lãnh đo quyết đoán trong khi cung cp kinh nghim vô giá cho các quc gia trên toàn thế gii vi câu chuyn thành công ca COVID-19 cho đến nay.

Vit Nam đã đ li du n mnh m trong các cơ quan quan trng ca Liên hp quc như Hi đng Bo an LHQ, Hi đng Nhân quyn LHQ, Hi đng Kinh tế và Xã hi LHQ, đng thi là thành viên không thường trc ca Hi Đng Bo An LHQ trong nhim kỳ năm 2020-2021.

Ngoài ra, Vit Nam đã th hin trách nhim ca mình vi cng đng quc tế bng cách c lc lượng gìn gi hòa bình thc hin các nhim v ca LHQ. Cho đến nay, Vit Nam đã c khong 200 binh sĩ gìn gi hòa bình đến Cng hòa Trung Phi và Nam Sudan đ tham gia cuc chiến chng li COVID-19 trong khi thc hin s mnh gìn gi hòa bình ca LHQ nước này.

Theo cách tiếp cn đa chiu này, Vit Nam đang đm nhn mt s vai trò ca mt cường quc tm trung trong khi chưa t nhn mình là như vy. Nước này dường như vn còn lưỡng l và thn trng v vic đm nhn v thế này trong các tuyên b công khai và h sơ hướng dn chính thc ca mình, như các văn kin đng v Đi hi toàn quc và Sách trng Quc phòng.

Vit Nam d kiến ​​khi đng Đi hi đi biu toàn quc ln th 13 vào tháng 1 năm 2021 đ bu ra các nhà lãnh đo và đ ra chương trình ngh s kinh tế-xã hi trong 10 năm ti. Quan h đi ngoi và các chính sách sp ti ca Vit Nam cũng s là nhng ngh trình quan trng trong hi ngh này. Đã đến lúc Vit Nam đm nhn mt v trí cường quc mi vì s kin chính tr quan trng này là cơ hi tuyt vi đ đánh giá li và điu chnh chính sách đi ngoi ca Vit Nam.

Nếu ni các tiếp theo Vit Nam nghiêm túc trong vic thúc đy hơn na nh hưởng ca đt nước này khu vc và quc tế, các nhà lãnh đo ca nó nên nm ly khái nim v mt cường quc tm trung trong tài liu chính thc được xut bn bng tiếng Vit, tiếng Anh và các ngôn ng khác. Các tài liu ngun chính có th là tài liu hướng dn, tuyên b đi ngoi, tuyên b chung và bài phát biu ngoi giao.

Khía cnh th hai ca vic thúc đy ngoi giao cường quc tm trung ca Vit Nam là xây dng mt hình nh như mt quc gia mi ni có trách nhim và đáng tin cy thông qua vic áp dng mt trt t da trên nguyên tc, ch nghĩa đa phương và tính bao trùm trong chính sách đi ngoi ca mình. V thế cường quc bc trung ca Vit Nam có th phù hp vi logic hin ti ca s phân tán và đa dng hóa quyn lc, đng thi đt ra mt khuôn kh thiết thc đ đưa ra chính sách đi ngoi phù hp vi li ích và uy tín ca nước này.

*Huỳnh Tâm Sang là ging viên khoa Quan h quc tế, đng thi là nghiên cu viên ca Trung tâm Nghiên cu Quc tế thuc Đi hc Khoa hc Xã hi và Nhân văn, Đi hc Quc gia Thành ph H Chí Minh.

Nguồn: https://thediplomat.com/2021/01/should-vietnam-embrace-middle-power-status/


 

Categories: Kinh tế, Tin mới, VNTB

Write a Comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.