VNTB – Thế hệ mới lãnh đạo các cuộc biểu tình ở Myanmar

VNTB – Thế hệ mới lãnh đạo các cuộc biểu tình ở Myanmar

Anh Khoa dịch

(VNTB) – Ln lên trong thi đi tương đi t do, thanh niên Myanmar đi đu vi quân đi sau cuc đo chính

 

Niharika Mandhana và Feliz Solomon

 

Ngày 10 tháng 3 năm 2021

Khi các cuc biu tình ln n ra khp Myanmar đ phn đi cuc đo chính quân s hi tháng trước, Sithu Shein, 17 tui, đã lao lên tuyến đu. Cu hc sinh trung hc này thường dành thi gian rnh ri đ chơi game, đã tp hp bn bè, hàng xóm và kêu gi công nhân ti mt nhà máy may mc gn đó tham gia cái mà cu gi là đu tranh cho dân ch.

Mt tun trước, lc lượng an ninh đã n súng ti mt cuc biu tình khu ph nơi cậu sng Yangon, thành ph ln nht ca nước này, và cậu đã b bn. Mt viên đn găm vào ngc, mt viên đn khác găm vào hông. Cậu chết vài gi sau đó trong mt phòng cp cu hn lon ở bnh vin.

Giới trẻ lãnh đạo

Nhng người  Myanmar trẻ tuổi – trưởng thành trong thi kỳ tương đi ci m và chuyn đi dân ch mt đt nước đã từng là mt nhà nước đc tài trong tình trng b lp vi thế gii bên ngoài trong nhiều thập niên – đang đi đu trong phong trào khôi phc chính ph dân c. Cuc đu tranh ca h, sau các cuc biu tình quy mô ln Hng Kông, Thái Lan, Belarus và Nga, din ra vào thi đim mà c chế đ chuyên quyn và s phn kháng đi vi nó đu gia tăng, khiến thanh niên hàng loạt thường xung đường chng li các chế đ sn sàng bt gi, đe da và thm chí giết người nm gi quyn lc.

Thế h ngày nay Myanmar đã hiu được cm giác sng trong mt xã hi t do là như thế nào. Kim duyt ca nhà nước đã được d b vào năm 2012, và ln đu tiên hàng triu thanh niên kết ni vi thế gii thông qua Internet. H nhìn thy s ha hn ca đu tư nước ngoài và nhiu người mong mun có vic làm trong các lĩnh vc như công ngh và du lch. Quá trình chuyn đi vn còn d dang, nhưng sau na thế k cai tr ca quân đi, nó đã m ra cánh ca cho mt thay đi quan trng.

“Bt chp các chính ph ca thp niên trước không dân ch, hành động ca mt thế h mi đã được biết đến mt mc đ t do chính tr đáng kể, mt thế h t tin hơn mong đi mãnh lit rng cuc sng ca h s là mt bước nhy vt so vi thế h cha ông,” tác gi và nhà s hc Thant Myint-U, người viết nhiu sách, trong đó có cun “Lch S Tim n ca Burma”, tên cũ ca Myanmar cho biết.

K t khi nhà chc trách bt đu s dng vũ lc, nam và n thanh niên tuyến đu ca các cuc biu tình đã điu chnh chiến thut  và mượn chiến lược t các trn chiến đường ph Hng Kông, linh hot và s dng các ng dng tin nhn được mã hóa. Trong khi nhiu người vn ng h n lc dân ch trong nhiu thp niên do bà Aung San Suu Kyi lãnh đo – nhà lãnh đo dân s 75 tuổi b lt đ hin đang b giam gi ti gia – nhng người tr bt đu coi mình là nhà lãnh đo ca nhng phong trào đa dng và phi tp trung hơn trước đang trỗi dậy.

Sau cuc đo chính vào ngày 1 tháng 2, mt người biu tình tên Aung Hein Cho, 20 tui, cho biết lúc đu anh mt hy vng. “Tương lai ca tôi có v tht m đm và và đy bt đnh — tôi không th đ điu đó xy ra,” anh nói.

Các cuc biu tình tp trung ln, đã khi đu cho làn sóng phn đi, ngày càng biến thành các cuc biu tình nh hơn trong các khu dân cư, khiến chính quyn khó theo dõi và kim soát hơn. Nhiu cuc biu tình được cng c bng nhng rào chn tm  bng ván g, thùng rác và lp xe ô tô đ làm kìm chân  nhà chc trách, và nhng giám sát viên tình nguyện trên đường ph theo dõi hot đng ca cnh sát hoc quân đội. Nếu b phát hin, đám đông thường s phân tán và di chuyn đến mt v trí an toàn hơn hoc tp hp li khi nguy him đã qua.

Chng li h là lc lượng vũ trang Myanmar, lc lượng đã đàn áp d di các cuc biu tình trong quá kh và trong phn ln lch s hu đc lp ca đt nước này đã tiến hành các cuc ni chiến đm máu vùng biên gii.

Trong hai tun qua, ít nht 59 người đã chết. Trong s đó: mt võ sinh Taekwondo 19 tui b bn vào đu khi đang mc chiếc áo phông có dòng ch “Mi th s n thôi”; mt sinh viên tiếng Hàn sp mng sinh nht th 25, có nguyn vng đến Seoul  làm mt chuyên viên đin; và mt k sư mng Internet 23 tui b chy máu đến chết.

 

Phản kháng có tổ chức từ mọi tầng lớp

Trong khi nhng người tr tui đang đóng vai trò quan trng, thì s phn kháng li bt ngun t tt c các tng lp trong xã hi Myanmar, vi s giúp đ ca mt lot các t chc. Các t chc này là lc lượng tng hp ca sinh viên, liên đoàn lao đng, các nhóm xã hi dân s và các mng lưới khác có kết ni lâu nay để truyn ti nhanh các kế hoch, đc bit là thông qua phương tin truyn thông xã hi. Thêm vào đó là các công chc và nhân viên nhà nước đình công – công nhân đin và đường st, nhân viên ngân hàng, bác sĩ và nhng người khác – đe da làm chính ph đình trệ.

Các livestream trc tiếp v các cuc tun hành, tiếng súng và nhng người b đánh bng dùi cui và báng súng tràn ngp Facebook mi ngày. Các công dân tr dùng truyn thông xã hi và hàng chc nhóm Telegram và Signal được mã hóa đ luôn có thông tin cp nht các trn chiến đường ph ngay khi chúng xy ra. Mt nhóm Telegram, vi mt qun tr viên n danh, liên tc gi thông tin v các đt trin khai quân đi và các v chn đường.

Hein Min Oo là thành viên của đi phòng th. Đi mt chiếc mũ cng, mt n phòng đc, kính bảo hộ gng đ và găng tay, công vic ca anh là vô hiu hóa các bình hơi cay. Chàng trai 28 tui này cho biết đã nghiên cu các video trên YouTube t Hng Kông và s dng mm ướt và qun áo cũ cho vic này. Nhng người khác, được trang b khiên, để làm “cht chn”, to thành mt đi hình chng li đn cao su và vòi rng, anh nói.

Cho đến ngày 28 tháng 2, anh Hein Min Oo không phi là mt người biu tình tích cc. Anh y đã đóng góp thông qua dch v cho thuê xe hơi mà anh điu hành, đi xe Toyota Alphards cung cp các chuyến xe min phí giúp nhng người tham gia tr v nhà từ các đại điểm biểu tình. Nhưng cuc đàn áp giết chết 18 người đã thuyết phc anh cn phi chiến đu, anh ta nói.

Không ging như cha mình, người làm nhng công vic lt vt, anh Hein Min Oo đã thành lp mt doanh nghip vào năm 2013 khi Myanmar đang m ca và phc v rất nhiều khách du lch và nhà đu tư nước ngoài. Anh ta nói rng anh không th chp nhn ý tưởng quay tr li chế đ quân s,  quân đội có th quy ri và giam gi mà không b trng pht. Trong vài ngày gn đây, anh ta phải n náu trong nhà người l đ trn tránh cnh sát.

 

H không th giết tt c chúng tôi

“Nó ging như mt trò chơi ú òa,” Thinzar Shunlei Yi, 29 tui, mt nhà hot đng ni tiếng cho biết. Lu đn gây choáng đã n đâu đó khi cô đang nói chuyn t khu ph Yangon ca mình, Sanchaung. “H không th mi nơi mi lúc. Khi cnh sát ri đi, mi người dân tr li đường ph ngay lp tc”.

Cô Thinzar Shunlei Yi là biu tượng ca thế h cô. Cô nh li ln đu tiên cô cm thy được khuyến khích th hin bn thân — vào năm 2012, khi cô được mi đi din cho Myanmar ti mt din đàn thanh niên khu vc Campuchia. Cô và nhng người tham gia khác t Myanmar lo s h s gp phi phn ng d di khi tr v. Nhưng khi máy bay ca h h cánh xung Yangon, “không có gì ti t xy ra.”

“Đó là thi đim chúng tôi biết mình có th tiến ti,” cô nói.

Cô tiếp tc dn chương trình tranh lun dành cho gii tr có tên Đi thoi dưới 30 tui, được Mizzima, mt hãng tin tc  tr v Myanmar vào năm 2012 sau nhiu năm hot đng lưu vong n Đ, phát sóng. Hôm th Hai, chính quyn quân s đã thu hi giy phép ca Mizzima và bn hãng tin khác, trên thc tê là cm h hot đng.

Cô Thinzar Shunlei Yi đã tham gia vào phong trào chng đo chính. Cô thường xuyên tham d các cuc hp trc tiếp vi các nhà hot đng khác, nơi h lên kế hoch truyn bá thông tin v các đa đim t tp, sp xếp các bin pháp an ninh cho các cuc biu tình nh hơn và t chc dn dp đường ph sau đó. Mi ngày, cô thc dy và kim tra các kênh thông tin ca mình trên Signal, Telegram và Viber, sau đó lên Twitter đ gi mt vài thông tin cp nht trước khi lên đường. Cô y sn sàng vt b đin thoi ca mình ch không cho cơ quan chc năng thu gi nó.

“Tt c chúng tôi đu nhn thc được nhng gì chúng tôi đang đi phó — chúng tôi có th b giết, b bt, b b tù,” cô nói. “Nhưng chúng tôi biết và lc lượng an ninh cũng biết rng h không th giết tt c chúng tôi.”

Các nhà chc trách đã vây bt hàng trăm người biu tình, chính tr gia và nhà hot đng trên các đường ph và trong các cuc đt kích hàng đêm vào nhà ca h. Mt chính tr gia b bt đêm th By được xác nhn là đã chết trong bnh vin quân đi vào sáng hôm sau, đng ca ông cho biết. Vào Ch nht, người dân Yangon nghe thy nhiu tiếng súng và tiếng n ca lu đn gây choáng sau khi màn đêm buông xung.

Trong khi người ta có th nhìn thy mt s nhà đu tranh dân ch, nhng người khác đng sau hu trường, bao gm c nhng người đã tham gia các phong trào trước đó vào năm 1988 và 2007. T mt nơi n náu mà anh ta đã gi v nhà k t sau cuc đo chính không lâu, mt nhà hot đng cung cp cho nhng người biu tình thc phm và khiên làm bng st m km. Anh ta cũng sp xếp nơi n náu cho nhng người trn cnh sát và nhng người khác ging như anh ta, nhng người đang b chính quyn truy lùng.

Trợ giúp từ Internet

Mt nhà hot đng có kinh nghim khác cho biết các cuc biu tình tiếp tc din ra khác vi trước đây mt khía cnh chính: “Ln này, quân đi đang đưa chúng ta ti bóng ti t ánh sáng mà chúng ta đã thy trong nhng năm gn đây.”

Ông Aung Hein Cho đng ý. Ông nói, s xut hin ca Internet giúp bn có th tìm hiu v các s kin trên thế gii. Bây gi có nhiu sách hơn; mt trong nhng cun sách yêu thích ca ông y là bn in lu bng tiếng Miến Đin ca cun “The End of History and the Last Man” (Tm dch là Đim Kết ca Lch S và Con Người Cui Cùng) ca Francis Fukuyama. Gia đình anh đã tng đc t báo nhà nước New Light of Myanmar, nhưng sau năm 2012, các t báo đc lp đã xut hin trên các sp báo Myanmar.

Nhng ngày này, người ta thường thy người thanh niên 20 tui này đang thu mình sau mt tm chn t chế được làm t các thùng nước cũ. Ba lô ca anh y và bn bè cha đy pháo, chai Coca-Cola đ ra hơi cay khi mt và đôi khi, mt vài qu bom xăng, mc dù anh y nói rng bn thân anh chưa s dng chúng.

Ngày 3 tháng 3 là ln đu tiên anh phi chy trn khi lc lượng an ninh cm súng rượt theo nhng người biu tình. “H dùng vũ lc và c giết chúng tôi, tôi s không bao gi quên điu đó,” anh nói.

Nhng người khác không thoát.  Sithu Shein, 17 tui, trong thời niên thiếu của cậu vic có đin thoi di đng và internet không còn là điu mi l. Trước đó, th SIM — chip kết ni đin thoi vi mng di đng — có th tr giá hàng nghìn đô la quc gia b cô lp này.

Cậu y chơi trò chơi đin t “DOTA-2” và “Mobile Legends” ti các tim game. Cha cậu cho biết con trai ông không quan tâm đến công ty xây dng ca gia đình và thay vào đó nghĩ rng cậu có th cân nhc theo ngành du lch, mt trong nhng ngành ha hn nht ca Myanmar k t khi chế đ quân đi chm dt.

Cuc đo chính đã làm cậu và bn bè ca git mình. Nhng người cao tui quê nhà đã chia s nhng câu chuyn v vic tch thu đt đai, b bt gi và các cơ hi kinh tế, giáo dc và đi li khó khăn trong thi kỳ quân đi cai tr. Sau khi tiếp qun, h đã tn mt chng kiến ​​hàng trăm người b giam gi và mng internet b ct hàng đêm. H biết quân đi s “làm bt c điu gì h mun vi bất kỳ ai vào bt c khi nào h có cơ hi,” mt người bn ca Sithu Shein cho biết.

Sithu Shein gia nhp sâu vào phong trào. Vào ngày din ra cuc đo chính, cậu đã đăng trên Facebook mt hình ha nhà lãnh đo dân s, bà Suu Kyi, b chính ph lt đ, trên có dòng ch “Hãy tr bà li cho chúng tôi”. Bà Suu Kyi đã b giam gi ti nhà riêng trong mt cuc đt kích trước khi tri sáng và không ai biết gì thêm k t đó, ngoi tr các phiên điu trn kín qua video v các cáo buc chng li bà.

Sithu Shein nhanh chóng đm nhn vai trò lãnh đo vn đng nhng người tr khác. Cậu d dàng kết bn, giao lưu vi các nhà hot đng mà cậu gp trên đường ph và tham gia các nhóm ở các khu vc lân cn khác. H trao đi s đin thoi, gp nhau ti nhà ca nhau và lp kế hoch cho các cuc tp hp trong tương lai.

Tiếp tục đến hơi thở cuối cùng

Mt trong nhng người bn mi ca anh cho biết Sithu Shein đã tr tin mua vt liu đ làm mt tá lá chn bo v. Vào sáng ngày 3 tháng 3,  Sithu Shein đến nhà đ thuyết phc anh tham gia mt cuc biu tình mt khu ph xa hơn v phía nam, anh nói. Lin Tun Ko t chi, vn đang hi phc sau chn thương mt cá chân khi bị nhng k tn công không rõ danh tính phc kích vào ban đêm và cnh báo anh tránh xa các cuc biu tình.

Anh Lin Tun Ko nói: “Tôi thc s cm thy rt bun và tiếc vì đã không th đi cùng anh y tham gia các cuc biu tình vào ngày hôm đó.

Cnh sát đã phá v cuc biu tình bng lu đn gây choáng và hơi cay. Mt chiếc xe i đt đã húc đ chướng ngi vt tm ca người biu tình. Anh Sithu Shein, cùng vi mt người bn khác, chy vi vào ngôi nhà gn nht. Khi cnh sát ri đi, h tp hp li.

Tr v nhà vào bui chiu hôm đó, hai người gp phi mt cht chn đường và quyết đnh đi b. Mt đám đông đã t tp gn mt cây cu vượt khu vc có tên là Bc Okkalapa và h tham gia cuc biu tình. Người bn, Tin Moe Naing, cho biết cnh sát đã ném hơi cay, nhưng mi chuyn vn chưa kết thúc đó.

Mt s người biu tình đi đu vi cnh sát và c hai nhìn quân tiếp vin đến: nhng người lính trên xe quân s. Sau đó, cuc bn súng bt đu. Nhiu người b trúng đn và gc xung đt. Mt s lao v phía trước đ giúp đ nhng người b thương và b bn h.

Hai người bn đã b chia ct trong trn hn chiến. Anh Tin Moe Naing đã gi đin liên tc vào đin thoi ca Sithu Shein nhưng không có ai tr li. Anh đã nh nhng người bn khác th nhưng vn không được. Khi cuc tìm kiếm không có kết qu, anh ta đến nhà ca Sithu Shein vi hy vng bn ca mình đã trn thoát. Xung quanh anh ta, nhng người đàn ông đang chy máu đang được kéo lên xe ô tô và được đưa đến bnh vin.

Sau đó, anh biết rng Sithu Shein ở trong số đó. Cậu đã b bn vào ngc và hông. Các bác sĩ đã tiến hành phu thut đ c gng ly nhng viên đn ra, nhưng do b mt máu và dòng người b thương đã tràn vào phòng cp cu, cha ca cậu cho biết. Thân trên qun đầy băng, chàng trai trút hơi th cui cùng sau na đêm.

Hàng ngàn người đã tham d l tang. Biu tượng ca s phn kháng có khp mi nơi: li chào bng ba ngón tay thường thy ca các nhà hot đng trong khu vc, lá c đ ca đng ng h dân ch và thơ phn đi. Ông Tin Moe Naing nói: “Tôi s tiếp tc đu tranh cho dân ch và t do cho đến hơi th cui cùng.

Nguồn: WSJ


 

CATEGORIES
TAGS
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Việt Nam Thời Báo
error: